Competente Rebellen

Competente Rebellen, Creatieve dwarsdenkers & Constructieve neezeggers

Daarmee gaan we de wereld verbeteren, aldus onze minister van Onderwijs. Haar tekstschrijver heeft, vast niet enkel mij, blij gemaakt met het opnemen van deze uitspraak van prof. Helga Nowothy in de speech, zoals die 17 maart jl. door de minister is uitgesproken voor de KNAW en nogmaals op 5 juni voor het PO-raad congres. Vast en zeker onder het motto: wat goed is, moet je vooralveel herhalen.

Dat competente in die rebellie zit ‘m volgens mij met name in intelligent verzet. Niet zomaar onnadenkend de kont tegen de krib gooien, per definitie wars zijn van regels, maar veeleer kritisch bevragend bij het waarom / het waartoe willen blijven. Jezelf in je professionaliteit niet “onderwerpen” aan de maat die de ander wil nemen, een norm die in jouw “woordenboek van kwaliteit” niet of met definitie “nauwelijks betekenisrijk” voorkomt.

Die creatieve dwarsdenkers en constructieve neezeggers zouden de vitamine C van iedere onderwijsorganisatie moeten zijn. De olie in de machine van gedeeld leiderschap; wie het weet, moet het zeggen. De hulpmotor bij het “zijn-wat-je- zegt” en “transparant-verantwoorden-die-hap”-principe. Zij zijn eigen baas én houden de bazen op scherp. Zij durven zich te beroepen op hun professionele intuïtie en dragen bij aan de ontwikkeling ervan bij anderen. Zij zetten mopperitus (één van de meest imago-schadende mechanisme voor het onderwijs, het beroep van leraar) om in een krachtig “nee” of “zo” of “ja, en”

En dat klinkt aanmerkelijk eenvoudiger dan het is. Zo ben ik ook van de heldere resultaten, stevige ambities en een basis – in de volle breedte: onderwijs, personeel, kwaliteitszorg, financiën – die moet deugen. Daarin ben ik expliciet én verwacht dat ook van de ander. Ik wek daarbij op z’n minst de indruk dat ik normbepalend wil zijn en wellicht erger nog, dat ik de “ja-zegger” graag ontmoet, de ander graag de maat neem, terwijl ik juist de ontwikkeling van die eigen maat voorsta… Zo zie ik bij de nodige professionals in onze organisatie dat rebellie (dwars denken) niet bepaald een basishouding is, om het zacht te zeggen. Het juk van jarenlang enkel uitvoeren wat de ander bedacht (in methodes, toetsing, inspectiekader, procedures, protocollen) blijkt moeizaam af te schudden.

De leraar die besluit een toets niet meer af te nemen, omdat die toets domweg niet meet waarover de leraar informatie wil. De groep leraren die met elkaar besluiten een rekenmethode niet zomaar te vervangen omdat die afgeschreven is, maar starten met nadenken over de ontwikkeling van eigen leermateriaal. De directeur die besluit het team zelf eigenaar te laten zijn van hun vergaderingen. De professional die een gesprek start met “het moet eigenlijk zo, maar ik doe het zo omdat …”. Zij die (ver) buiten hun eigen school hun neus in andermans zaken steken; ze kunnen van mij allemaal rekenen op een STAANDE OVATIE!

Zou dat het nieuwe besturen zijn? Het stimuleren van constructief nee zeggen en creatief dwars denken? Om zo competente rebellie te ontwikkelen? Ik mag het hopen. En om te eindigen met de start: verbeter de wereld, begin met jezelf. Dat betekent voor mij (‘de bestuurder’) ook zoiets als de ruimte pakken én bieden die er is. Daarover ook wat te roeptoeteren op Twitter bijvoorbeeld. Gedachtenkronkels vast te leggen in blogs én op die manier opvattingen te toetsen. Mezelf te verhouden tot het primaire proces ér zelf actief in te zijn. En… mezelf online en waar mogelijke offline te verbinden met competente rebellen.

dit blog is als column verschenen in Vivesmagazine van september (eindredactie @KarinWinters)
column Vives

Eén reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.